Qısa cavab
Limfa düyünlərinə yayılmamış, lakin dərin və ya xoralı (IIB–IIC mərhələ) melanomada residiv riski limfa düyünü müsbət olan bəzi xəstələrə yaxındır. KEYNOTE-716 tədqiqatında əməliyyatdan sonra pembrolizumab residiv və ya ölüm riskini plaseboya nisbətən təxminən üçdə bir azaldıb, uzaq metastaz riskini də azaldıb. İnkişaf etmiş ölkələrdə bu müalicə IIB–IIC mərhələdə standart seçimlərdəndir.
IIB–IIC mərhələ nə deməkdir?
Şiş limfa düyünlərinə yayılmayıb (sentinel düyün biopsiyası mənfidir), amma qalınlığı böyükdür və ya səthində xora var. Əvvəllər adyuvant immunoterapiya yalnız limfa düyünü müsbət (III mərhələ) xəstələrdə tədqiq olunmuşdu; sonrakı tədqiqatlar göstərdi ki, IIB–IIC mərhələdə residiv riski III mərhələnin bəzi alt qrupları qədər yüksək ola bilər.
KEYNOTE-716: rəqəmlər
- 976 pasiyent; pembrolizumab və ya plasebo 3 həftədən bir, təxminən bir il (17 kurs).
- İlk təhlildə residiv və ya ölüm pembrolizumab qrupunda 11%, plasebo qrupunda 17% olub (risk nisbəti 0,65).
- Daha uzun izləmədə uzaq metastazsız sağqalım da yaxşılaşıb (risk nisbəti 0,64).
- FDA bu göstərişi 2021-ci ildə təsdiqləyib.
Yan təsirlər
İmmunoterapiya kimyaterapiya deyil: saç tökülməsi və ürəkbulanma yaratmır, ağır yorğunluq nadirdir; pasiyent 3 həftədən bir infuziya alıb evə qayıdır. Lakin immun sistemlə əlaqəli yan təsirlər ola bilər — ən çox hormonal: qalxanvari vəzin funksiyasının azalması və ya artması, böyrəküstü vəz çatışmazlığı; daha nadir hallarda bağırsaq, qaraciyər və dəri iltihabı. Ona görə müalicə zamanı müntəzəm analizlər aparılır.
BRAF mutasiyası yoxlanmalıdırmı?
Pembrolizumab bu mərhələdə BRAF mutasiyasının olub-olmamasından asılı olmayaraq təyin olunur, ona görə adyuvant immunoterapiya qərarı üçün BRAF testi şərt deyil.
Maliyyə toksikliyi
Ən böyük çətinliklərdən biri dərmanın qiymətidir — "maliyyə toksikliyi". Nərmin Məcid maddi imkan olduqda adyuvant immunoterapiyanı IIB–IIC mərhələli bütün pasiyentlərə təklif etməyi doğru hesab edir, çünki bu xəstəlik limfa düyünü müsbət melanoma qədər aqressiv gedə bilər.
Qabaqcıl melanomada inqilab
İmmunoterapiyadan əvvəl metastatik melanomada uzunmüddətli sağqalım çox aşağı idi. Avstraliya Melanoma İnstitutunun tibbi direktoru Dr. Georgina Long kimi tədqiqatçıların iştirak etdiyi və rəhbərlik etdiyi klinik sınaqlar mənzərəni dəyişdi: KEYNOTE-001 tədqiqatında pembrolizumabla 5 illik ümumi sağqalım 34%, CheckMate 067 tədqiqatında nivolumab + ipilimumab kombinasiyası ilə 52% olub; immunoterapiyanın hədəfli müalicələrlə birləşdirilməsi də pasiyentlərə uzunmüddətli yaşamaq şansı verib. Bir vaxtlar sağ qalması mümkün sayılmayan pasiyentlər bu gün ailə və iş həyatına qayıdır.
Ən vacib mesaj
Protokollar ildə bir neçə dəfə yenilənir: bir dərman araşdırılıb bitəndə digəri üzə çıxır. Amma gecikmiş mərhələdə melanomanı çox vaxt sağaltmaq mümkün olmur — erkən diaqnoz həyat qurtarır. Vaxtında həkimə müraciət həm canınıza, həm də cibinizə xeyirdir. Erkən mərhələli melanoma diaqnozu qoyulan pasiyent dermatoloq və cərrahla yanaşı tibbi onkoloqla da məsləhətləşməlidir.
Mənbələr
- Luke JJ, et al. Pembrolizumab versus placebo as adjuvant therapy in completely resected stage IIB or IIC melanoma (KEYNOTE-716): a randomised, double-blind, phase 3 trial. Lancet. 2022;399(10336):1718–1729. DOI: 10.1016/S0140-6736(22)00562-1
- Long GV, et al. Pembrolizumab versus placebo as adjuvant therapy in resected stage IIB or IIC melanoma (KEYNOTE-716): distant metastasis-free survival results. Lancet Oncol. 2022;23(11):1378–1388. DOI: 10.1016/S1470-2045(22)00559-9
- Hamid O, et al. Five-year survival outcomes for patients with advanced melanoma treated with pembrolizumab in KEYNOTE-001. Ann Oncol. 2019;30(4):582–588. DOI: 10.1093/annonc/mdz011
- Larkin J, et al. Five-Year Survival with Combined Nivolumab and Ipilimumab in Advanced Melanoma. N Engl J Med. 2019;381(16):1535–1546. DOI: 10.1056/NEJMoa1910836
Bu yazı ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi tibbi məsləhət deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Yazıdakı mövzular Nərmin Məcidin göstərdiyi xidmətlərin siyahısı deyil.