Elm və etika

Genlərdən alqoritmlərə: süni intellekt onkologiyada

Qısa cavab

Süni intellekt böyük həcmdə klinik, radioloji, patoloji və genetik məlumatı təhlil edərək həkimə qərar dəstəyi verə bilər. Lakin o, həkimin klinik mühakiməsini əvəz etmir; xəstə təhlükəsizliyi, etik normalar və qanunvericilik onun tətbiqinin əsas şərtləridir.

Niyə onkologiyada?

Xərçəng hər insanda fərqli davranır: eyni diaqnoz fərqli genetik profil, fərqli həyat tərzi və müalicəyə fərqli cavab deməkdir. Bütün bu məlumatları birləşdirib fərdi qərar vermək çətindir — süni intellekt alətləri burada köməkçi rol oynaya bilər.

Harada istifadə olunur və araşdırılır?

  • görüntülərin təhlili (radiologiya, patologiya, dermatoskopiya);
  • molekulyar və genetik məlumatların şərhi;
  • risk modelləri və erkən aşkarlama, məsələn gənc yaşda kolorektal xərçəngin aşkarlanmasında dəstək;
  • klinik sənədləşmə və qərar dəstəyi.

Bir nümunə: həmmüəllifi olduğu tədqiqat

Nərmin Məcidin həmmüəllifi olduğu çoxmərkəzli tədqiqatda GPT-3.5 modeli appendisit şübhəsi olan 113 xəstədə "əməliyyat, yoxsa konservativ müalicə" qərarını 90,3% dəqiqliklə cərrahın qərarına uyğun verib; bu nəticə maşın öyrənməsi modelindən statistik baxımdan fərqlənməyib. Onun bu işdə rolu resurs və layihə idarəetməsi olub (Appendisit şübhəsində cərrahi qərar: GPT-3.5 və maşın öyrənməsi modelinin müqayisəsi).

Sərhədlər və risklər

  • Model səhv və ya uydurma məlumat verə bilər.
  • Öyrədildiyi məlumatdakı qərəzlər nəticəyə keçə bilər.
  • Tibbi məlumatların məxfiliyi qorunmalıdır.
  • Klinik istifadə üçün tənzimləyici təsdiq və həkim nəzarəti lazımdır.

Pasiyent üçün

Çat-botlardan aldığınız tibbi məlumatı həkiminizlə yoxlayın; şəxsi tibbi sənədlərinizi açıq platformalara yükləmədən əvvəl düşünün.

Nərmin Məcid 2025-ci ildə Bakıda Türk Dövlətləri Onkoloqlarının I Konqresində "Genlərdən alqoritmlərə: fərdiləşmiş onkoloji müalicədə süni intellektin rolu" mövzusunda çıxış edib (Çıxışlar və tədbirlər).

Mənbələr

  • Sanduleanu S, et al. Feasibility of GPT-3.5 versus Machine Learning for Automated Surgical Decision-Making Determination: A Multicenter Study on Suspected Appendicitis. AI. 2024;5(4):1942–1954. DOI: 10.3390/ai5040096

Bu yazı ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi tibbi məsləhət deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Yazıdakı mövzular Nərmin Məcidin göstərdiyi xidmətlərin siyahısı deyil.

Saytda axtarış