Qısa cavab
Süd vəzi xərçəngi bir xəstəlik deyil, bir neçə alt tipdir. Kimyaterapiyanın lazım olub-olmaması şişin hormon reseptorları (ER/PR), HER2 statusu, ölçüsü, limfa düyünlərinin vəziyyəti, bədxassəlilik dərəcəsi və bəzi hallarda genomik testlərin nəticəsi əsasında fərdi olaraq müəyyən edilir. Ona görə iki xəstənin müalicəsi tamamilə fərqli ola bilər.
Əsas alt tiplər
- Hormon reseptoru müsbət, HER2 mənfi — ən çox rast gəlinən tip.
- HER2 müsbət — HER2 zülalına yönəlmiş müalicələrə həssas olan tip.
- Üçqat mənfi — hormon reseptorları və HER2 olmayan tip.
Kimyaterapiya kimə daha çox lazım olur?
HER2 müsbət və üçqat mənfi şişlərdə, müəyyən ölçüdən böyük olduqda, kimyaterapiya müalicənin əsas hissəsidir və çox vaxt əməliyyatdan əvvəl başlanır. Hormon reseptoru müsbət erkən mərhələli şişlərdə isə bir çox xəstədə əsas müalicə endokrin (hormon) terapiyadır; kimyaterapiyanın əlavə faydası risk faktorları və bəzən genomik testlərlə qiymətləndirilir.
Genomik testlər
Bəzi testlər şiş toxumasında müəyyən genlərin fəallığını ölçərək kimyaterapiyadan gözlənilən faydanı təxmin etməyə kömək edir. Onlar yalnız müəyyən xəstə qruplarında tətbiq olunur.
Cərrahiyyənin yeri
Erkən mərhələli xəstəlikdə düzgün göstərişlə aparılmış cərrahi əməliyyatın yerini heç bir dərman müalicəsi əvəz etmir. Əməliyyat, dərman müalicəsi və şüa terapiyasının ardıcıllığı konsiliumda planlaşdırılır.
Kimyaterapiyadan qorxmaq
Qorxu anlaşılandır, lakin göstəriş olduqda imtina residiv riskini artıra bilər. Bu gün yan təsirlərin çoxu qabaqcadan profilaktika ilə idarə olunur. Qorxularınızı həkimlə açıq danışın.
Metastatik hormon-müsbət xəstəlikdə
Hormon reseptoru müsbət metastatik süd vəzi xərçəngində əksər hallarda ilk seçim endokrin terapiyaya əsaslanan müalicədir (çox vaxt hədəfli dərmanlarla birlikdə). Bu yanaşma həyat keyfiyyətini qoruyaraq uzunmüddətli nəzarət imkanı verir; kimyaterapiya isə xüsusi hallarda, məsələn orqan funksiyasını təhdid edən sürətli irəliləmədə önə keçir. Metastatik diaqnoz həmişə "ən ağır müalicə ilə başlamaq" demək deyil.
Həkiminizə verə biləcəyiniz suallar
- Şişimin alt tipi nədir?
- Genomik test mənim üçün uyğundurmu?
- Kimyaterapiyanın mənim halımda gözlənilən faydası nə qədərdir?
Bu mövzuda Nərmin Məcid mammoloq Dr. Elgül Əsgərova ilə podkast və videolar hazırlayıb (Media və müsahibələr).
Mənbələr
- Loibl S, et al. Early breast cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2024;35(2):159–182. DOI: 10.1016/j.annonc.2023.11.016
- Gennari A, et al. ESMO Clinical Practice Guideline for the diagnosis, staging and treatment of patients with metastatic breast cancer. Ann Oncol. 2021;32(12):1475–1495. DOI: 10.1016/j.annonc.2021.09.019
Bu yazı ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi tibbi məsləhət deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Yazıdakı mövzular Nərmin Məcidin göstərdiyi xidmətlərin siyahısı deyil.