Palliativ yardım: həyat keyfiyyətinə yönələn tibb

Komanda

Nərmin Məcidin Almaniyada gördüyü palliativ şöbədə xəstə və ailəsi ilə danışan psixoloq, fiziki əziyyəti azaldan ağrı həkimi, gündəlik qayğılarda kömək edən sosial işçi, xəstəni özünü ifadə etməyə təşviq edən rəsm müəllimi və mənəvi dəstək göstərən din xadimi də çalışır. O, bunu "ölümün içində həyatı qorumaq cəhdi" adlandırır.

Erkən palliativ yardım

Yeni diaqnoz qoyulmuş metastatik qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi olan 151 xəstədə aparılan randomizə tədqiqatda standart onkoloji müalicəyə erkən palliativ yardım əlavə olunan qrupda həyat keyfiyyəti daha yüksək olub, depressiya əlamətləri daha az rast gəlinib (16% və 38%).

Xəstəxanada həyatın son mərhələsi: StiK-OV layihəsi

StiK-OV (Sterben im Krankenhaus – Optimierung der Versorgung am Lebensende, "Xəstəxanada ölüm — həyatın sonunda qayğının təkmilləşdirilməsi") Almaniyanın Federal Birgə Komitəsinin İnnovasiya Fondu (G-BA Innovationsfonds) tərəfindən maliyyələşdirilib və Köln Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılıb.

• Yer və dövr: Köln və Hamburq-Eppendorf universitet klinikalarının 10 şöbəsi; layihə 2020–2024-cü illəri əhatə edib.
• Necə: əvvəlcə ekspert sorğusu və ədəbiyyat icmalı ilə maneələr müəyyən edilib; sonra hər şöbədə çoxsahəli işçi qrupları 308 mümkün tədbir arasından öz ehtiyacına uyğun 34 tədbir hazırlayıb: təlimlər, bələdçilər, məlumat materialları və yeni müzakirə formatları. Nərmin Məcidin paylaşdığı nümunələr arasında qısa multidisiplinar müzakirələr, müalicə məqsədinin dəyişdirilməsi üçün yoxlama siyahıları, kommunikasiya təlimləri və palliativ yardımın standartlaşdırılması var.
• Nəticələr (G-BA qərarı, 22 may 2026): əsas göstərici — xəstə sənədlərinə görə palliativ tibb təlimatına uyğunluq — statistik əhəmiyyətli şəkildə təxminən 9% yaxşılaşıb. Əməkdaşlar arasında sorğuda yüklənmə, özünəinam və özünəqayğı, ölüm qorxusu və komanda işi göstəricilərində yaxşılaşma qeydə alınıb. Tədbirlərin təxminən dörddə üçü tətbiq olunub, üçdə birindən çoxu gündəlik praktikaya daxil edilib.
• Məhdudiyyətlər: paralel nəzarət qrupu olmayıb, sorğu alətləri validasiya olunmayıb, bəzi sorğularda cavab sayı az olub.

Nərmin Məcidin fikrincə, layihənin ən maraqlı tərəfi yeni dərman və ya texnologiyanın yox, qərarvermə və komanda daxilində ünsiyyətin dəyişdirilməsidir. Yaxşı onkoloq yalnız hansı müalicəyə başlamağı deyil, müalicənin məqsədini nə vaxt dəyişməyi də bilməlidir; bununla belə, müalicəni dayandırmaq həmişə doğru qərar deyil.

Pasiyent və ailə üçün

• Palliativ yardım imkanları barədə müalicə həkiminizdən soruşun.
• Məqsədlər, üstünlüklər və qorxular haqqında açıq danışın — bu, müalicənin istiqamətini sizin dəyərlərinizə uyğunlaşdırmağa kömək edir.